Tezhip

Tezhip 8.yy’da UYGUR Türklerinde kitap süsü olarak başlamıştır.Kitap,Ferman,Tuğra ve murakka halindeki yazma eserlerin çevresine altın tozu ve boyayla yapılan süslemedir.Tezhip;Arapça altınlama anlamına gelen zehep sözcüğünden alınmışsada altınla yapılanlar dışında toprak boyalarla yapılan süslemeler içinde kullanılır.Orta Asya’dan gelen ve Selçuklu Türkleri elinde gelişen tezhip sanatı Fatih döneminde ve özellikle Kanuni Sultan Süleyman’ın saltanat yıllarına rastlayan 16.yy sonlarına doğru en üstün düzeye ulaşmıştır.14.yy Anadolu Beylikleri dönemi Osmanlı Süsleme Sanatlarına hazırlık dönemidir.Bağdat,Herat,Tebriz okullarının etkisinde yapılan eserlerin pek azı günümüze gelebilmiştir.

Erken Osmanlı dönemi eserlerinde Memluk,Şiraz,Herat okullarının etkisi görülür.15.yy.sonlarına doğru bu etkiler giderek azalmış Fatih Sultan Mehmet’in kurduğu Saray Nakışhanelerinde Osmanlı Sarayına özgü bir Türk Tezhip uslubu oluşmuştur.Nakkaşbaşı BABA NAKKAŞ’dır.

16.yy.ortalarında Türk bezeme motiflerinde büyük bir zenginlik vardır.Nakkaş ŞAHKULU tarafından İstanbul’da geliştirilen, Türk zevki ile birleşmiş SAZYOLU uslubu kullanılmıştır.Türk Tezhip Sanatında yapılan en büyük atılım aynı dönemde Kanuni Sultan Süleymanın Başnakkaşı KARAMEMİ tarafından geliştirilen Naturalist uslup’tur.Klasik dönemde ortaya çıkan bu uslup tamamen Osmanlıya özgü bezeme tarzıdır.

17.yy.’da batı etkisiyle Türk Tezhibi giderek inceliğini yitirmiştir.

18.yy’da klasik süslemeyle Barok Rokoko motiflerinin bir arada kullanıldığı tarz dikkat çeker.Dönemin en büyük müzehhibi ve lake ustası ALİ ÜSKÜDARİ’nin eserlerinde eski ve yeni akımın en güzel şekilde bağdaştığı örnekleri görmekteyiz.18.yy.sonlarında Türk Tezhip Sanatında Türk Rokokosu denilen bezeme uslubu yaygınlaşır.

19.yy.sonunda klasik motifler yeniden kullanılmış Türk Tezhibinde “Neo Klasik uslub “ortaya çıkmıştır.

Günümüzde Klasik Türk Tezhibi üniversitelerimizin Güzel Sanatlar Fakültelerine bağlı Geleneksel Türk El Sanatları bölümlerinin bünyelerinde ve usta sanatçıların tezhip kurslarında sürdürülmektedir.

Suğgur KARS

Yorum alanı kapalı.

Su Sanat Evi 10/10 - 2837 Oy